Od stycznia 2012 r. gminy dostaną nowe zadania związane z organizowaniem pomocy dzieciom pozbawionym opieki rodziców. Obowiązek współfinansowania pieczy zastępczej wprowadza ustawa z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Ustawa podkreśla obowiązek pracy z rodziną naturalną, jako bezspornie najważniejszym środowiskiem każdego dziecka. Ustawa przyczyni się do profesjonalizacji rodzicielstwa zastępczego i pozwoli na powołanie różnego typu specjalistycznych jednostek wsparcia.

Z wprowadzeniem nowych przepisów wiązana jest nadzieja na gruntowną reformę tego systemu. Ustawa skraca procedury dotyczące adopcji, aby dzieci jak najkrócej czekały na adopcję.

Główne założenie ustawy, to zapewnienie rodzinom z problemami wsparcia, a tym samym ograniczenie odbierania im dzieci. W tym celu gminy będą od 2012 roku zatrudniać asystentów rodzin. Będą oni zajmować się rodzinami niewydolnymi wychowawczo. Asystent rodziny będzie rzeczywistą pomocą dla rodzin potrzebujących wsparcia. To nowa funkcja, wprowadzona przez ustawę; asystent ma wspierać rodziny przeżywające problemy.

Gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka będzie wspólnie z powiatem ponosić koszty jego pobytu m.in. w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, rodzinnych domach dziecka i rodzinach zastępczych.

W przypadku rodzinnych form pieczy przepisy określają, że gmina pokrywa część wydatków na opiekę i wychowanie dziecka. Według zawartej w ustawie definicji wydatków, zaliczane są do nich nie tylko świadczenia wypłacane rodzicom na umieszczone pod ich opieką dzieci, ale też wynagrodzenia dla zawodowych rodziców. Udział gmin w współpłaceniu będzie stopniowo wzrastał. W pierwszym roku pobytu dziecka będzie to 10 proc., w drugim 30 proc, a w trzecim i następnym 50 proc. Im dłużej maluch będzie więc umieszczony w rodzinnym domu dziecka czy rodzinie zastępczej, tym więcej gmina dopłaci powiatowi.

Najważniejszym przesłaniem tej ustawy jest właśnie wspieranie rodziny. Twórcom ustawy zależy na tym, aby dzieci wychowywały się w rodzinie biologicznej tak długo, jak jest to możliwe.